Povodom obeležavanja 2007. kao godine u kojoj se slavi 200 godina od dolaska Dositeja Obradovića u Srbiju.

„Dve su epohe u istoriji srpske kulture: stara – od Svetog Save do Dositeja i nova – od Dositeja do naših dana. Sava je prvi srpski književnik, Dositej je prvi srpski moderni književnik.“ (Vojislav Đurić)

Dositej Obradović smatra se glavnim predstavnikom prosvetiteljstva u srpskoj književnosti i kulturi uopšte. Rođen je kao Dimitrije Obradović oko 1740. godine u Čakovu u Banatu (danas rumunski Banat), u zanatlijskoj porodici. Rano je pokazao veliko zanimanje za knjige, već kao dečak oduševljen je primerima iz života svetaca koje nalazi u crkvenoj literaturi. Posle smrti oca, njegov teča, da bi ga izlečio od sanjarenja i misticizma, izvodi ga iz škole i daje na zanat. Međutim, želja za naukom, koju je on gledao u crkvenim knjigama, ne ostavlja ga ni docnije, i čim mu se za to ukazala prilika, on ostavlja zanat i rodbinu i beži u fruškogorski manastir Hopovo. Dimitrije se tu zakaluđerio i dobio crkveno ime Dositej. Tada je počeo ozbiljno da misli na pustinjački život. Ali kada je bolje i bliže upoznao manastirski život i kaluđersko bratstvo, video je da to ne odgovara životopisima svetaca i njegovim iluzijama. Posle tri godine manastirskog života, napustio je manastir za sva vremena. Od toga trenutka nastaju njegova neprekidna putovanja radi studija. Kao učitelj i domaći vaspitač, ili kao manastirski gost obilazio je skoro ceo Balkan i Malu Aziju, zatim Italiju, Nemačku, Francusku, Englesku, Austriju i Rusiju. U Smirni je proveo tri godine, kao đak čuvene grčke bogoslovske škole. Tu i na Krfu dobro je naučio grčki jezik, književnost i filozofiju. Školu je morao da napusti zbog izbijanja rusko-turskog rata 1787. godine. Posle toga ponovo živi u Dalmaciji kao učitelj, zatim u Zadru i Trstu. Iz Trsta je otišao u Beč, gde je proveo punih šest godina u učenju nemačkog jezika i kulture. Kao učitelj jezika odlazi iz Beča u Karlovce i Moldaviju. Mantiju je skinuo tek kada se upisao u Haleu da sluša filozofiju. Filozofske studije nastavlja u Lajpcigu i tu počinje i sam da piše. Godine 1783. štampa svoje prvo i najbolje delo „Život i priključenija“. Putovao je još u Pariz, London i Rusiju, gde je bio pozvan za nastavnika jedne vojne škole. Prvi srpski ustanak ga je zatekao u Trstu. On se od početka stavlja u službu srpskih ustanika: prvo je skupljao priloge za njih, a je potom vršio razne poverljive misije između ustanika i Rusije i najzad konačno prelazi u Srbiju. Kao najprosvećeniji i najučeniji Srbin svoga vremena, postao je prvi srpski ministar prosvete, organizovao je škole, mirio i savetovao ustaničke vođe, i bio je Karađorđev lični sekretar i savetnik. Prvo je štampao Život i priključenija, svoje najbolje i najoriginalnije delo. Tu je ispričao svoj život od rođenja do četrdeset i treće godine i svoju zanimljivu biografiju propratio idejom o potrebi škola i nauke i o duhovnoj zaostalosti kaluđera, koje oštro napada. Posle toga štampa Sovjete zdravoga razuma, najizabranije misli i savete učenih ljudi s raznih jezika prevedene. Zatim objavljuje Sobranije, zbirku ogleda iz morala i praktične filozofije: o patriotizmu, o ljubavi k naukama, o laži, o čitanju, o umerenosti itd. Dositej je i prevodio sa raznih jezika: italijanskog, nemačkog... Prvi Dositijev štampani rad je Ljubezni Haralampije, štampan u Lajpcigu kao poziv za pretplatu na „Sovjete zdravog razuma". To je njegovo čuveno programsko pismo, gde su u vidu manifesta izložene njegove osnovne ideje. U obliku pisma jednome prijatelju, tršćanskom trgovcu, Haralampiju, Dositej izlaže da je nameran štampati za narod jednu knjigu na prostom narodnom jeziku za proste seljake. Do njega, književnost je bila lokalnog, plemenskog ili veroispovednog karaktera, pisana pokrajinskim narečjem ili jezikom odgovarajuće veroispovesti. Dositej prvi svesno stvara pravu nacionalnu književnost na čistom narodnom jeziku, namenjenu najširim slojevima srpskog naroda. Do njega, na književnosti su uglavnom radili crkveni ljudi za crkvene potrebe; on prekida sa tradicijom i počinje unositi u narod napredne ideje sa Zapada. Kao ubeđeni pristalica racionalističke filozofije, Dositej veruje u svemoć razuma i nauku ističe iznad svega. Učiniti nauku i filozofiju dostupnim svima ljudima, i onim u najzabačenijim selima, — to je on postavio kao najviše načelo. Svi njegovi radovi su uglavnom zbirke prevedenih i prerađenih "raznih poučnih stvari", od "svega pomalo ali lepo", kako sam kaže. U pogledu jezika Dositej je preteča Vuka Karadžića, iako srpski narodni jezik on nije uzeo iz razloga knjiških i programskih, već prosto kao sredstvo da ga prosti „seljani i čobani" mogu razumeti i da se prosveta lakše i brže širi.Umro je 1811. godine u Beogradu i sahranjen ispred Saborne crkve u Beogradu.